THÁI VĂN SINH
Đó là biệt danh các bạn đặt cho tôi
những năm cuối cấp III (Thời đó trường có tên gọi là cấp III Năng khiếu Phan
Bội Châu và chỉ có 2 lớp chuyên Văn và Toán). Biệt danh này gắn với một câu
chuyện rất thú vị.
Chuyện là năm 1980, Trường cấp III Năng
khiếu Phan Bội Châu được tỉnh đồng ý cho xây dựng cơ sở mới tại Hưng Bình, ngay
bên cạnh Trường cấp III Vinh 1, cách trường cũ ở Hưng Lộc khoảng 10 km. Cơ sở
cũ của trường từ 1976 đến lúc đó là cơ ngơi của Ty Giáo dục Nghệ Tĩnh chuyển
giao lại, rất cũ kỹ, đơn sơ trên một vùng cát trắng.
Trường chuyển trong điều kiện khó khăn
nên hè 1980, học sinh phải tham gia lao động để xây dựng trường và chuyển
trường. Mặc dù là những thư sinh suốt ngày chỉ biết sách vở nhưng chúng tôi
cũng lao động hăng hái ra trò: trồng cây, dọn vệ sinh, vận chuyển cơ sở vật
chất, san lấp mặt bằng…Mỗi ngày phải đi bộ cả chục cây số từ trường cũ lên
trường mới lao động, đói, mệt nhưng thật vui. Điều mà chúng tôi sợ nhất không
phải là lao động vất vả mà sợ đào phải hài cốt. Nơi đây trước kia là bãi tha ma
người chết đói năm 1945, khi xây dựng phát hiện và cất bốc vô số hài cốt trông
đến sởn người. Vì vậy năm sau chuyển lên ở, dù đã là học sinh lớp 12 nhưng
nhiều bạn buổi tối đi đâu vẫn phải rủ bạn đi cùng vì sợ “ma”.
Nói về lao động xây dựng trường, công
việc khoái nhất lúc đó của chúng tôi là trồng cây. Nhiều cây học sinh khóa
(1979-1982) chúng tôi trồng dạo đó giờ đã thành cổ thụ, mỗi khi về lại gợi nhớ
biết bao kỷ niệm.
Nhưng có một kỷ niệm rất thú vị là trong
đợt lao động này tôi đã phát hiện và có cả một kho “kim cương”. Số là trong lúc
lao động san lấp mặt bằng, tôi phát hiện có 3 tảng đá có những hạt có cấu
trúc hình kim tự tháp, màu vàng lấp lánh. Nó giống những viên kim cương to bằng
hạt ngô. Tôi đã đập cả 3 tảng đá này và có được gần 40 viên. Những tảng đã này
được đơn vị xây dựng lấy từ rú Mượu, một ngọn núi thuộc dãy Đại Huệ giáp ranh
giữa Nam Đàn và Vinh. Với kiến thức đã học về hóa học tôi nghi nó là kim
cương, chỉ có băn khoăn là thường kim cương có màu trắng, mà sao nó lại màu
vàng. Tối về trường cũ, tôi lấy một tấm kính vỡ và thử rạch lên thì thật kỳ lạ,
hạt này cắt được kính. Tôi mừng rơn, reo thầm trong bụng: “Cắt được kính
thì là kim cương rồi. Giàu to rồi. Phen này có tiền để xây tường và lợp nhà cho
bố mẹ và các em tôi từ nay no rồi!”. Nhà tôi rất nghèo, cái nhà cất được bộ
khung từ năm 1979 mà chẳng có tiền để xây tường, lợp ngói, cứ toang hoác gió
mưa. Cơm cũng thường chẳng đủ ăn, quanh năm cơm độn sắn, khoai mà cũng chẳng đủ
no. Vì vậy ý nghĩ đầu tiên của tôi lúc đó chỉ đơn giản vậy thôi. Tôi cất kín
các hạt “kim cương” và chỉ để lại 3 hạt cho Chiến và Tiến biết và làm lại
“thí nghiệm” cắt kính cho cả bọn xem. Hai thằng cũng tin sái cổ. Chúng
tôi mang 3 viên đá này đến hỏi cô Hương dạy Hóa. Cô xem xét và tỏ ý phân vân vì
ngoài một số điểm giống đã nói thì kim cương không như vậy. Muốn xác định đúng
nó là gì thì phải hỏi cơ quan chuyên môm. Lúc bấy giờ Tiến “phẹt” chợt
“thông minh đột xuất”, có ngay sáng kiến rất “khoa học”, là đưa đến Liên
đoàn địa chất 4 hỏi thì sẽ chính xác. Trường cũ của chúng tôi ở Hưng Lộc sát
ngay Liên đoàn địa chất 4, như vậy đề xuất này là chuẩn xác.
Sau một đêm trằn trọc, sáng hôm sau cả 3
thằng đi ra Liên đoàn địa chất 4. Nghe 3 đứa trẻ chúng tôi giới thiệu là học
sinh Phan Bội Châu và lý do đến đây, bác bảo vệ nhiệt tình hướng dẫn chúng tôi
đến Phòng Kỹ thuật. Tiếp chúng tôi là bác Trưởng phòng nhìn rất hiền hậu. Sau
khi nghe chúng tôi trình bày và nhìn “hiện vật” bác phán ngay:
- "Không phải kim cương đâu. Đó là
Pyrit các cháu ạ”. Có lẽ trong đời tôi, cho đến tân bây giờ, câu nói này là câu
nói mang đến cho nỗi thất vọng lớn lao nhất. Vì rằng tôi vẫn là một đứa trẻ thơ
ngây, rất dễ tổn thương.
Thấy chúng tôi hoài nghi bác tiếp tục giải
thích:
- “Pyrit hay pyrit sắt,
là disulfua sắt
với công thức hóa học FeS2. Còn nó cắt được kính vì nó có độ cứng là
5 trong khi kính chỉ có độ cứng là 4”.
Thấy chúng tôi vẫn đầy hoài nghi, bác mỉm cười trao lại cho chúng tôi 3
hạt “kim cương” và nói:
- "Bác hiểu các cháu chưa tin bác nhưng bác cũng thông cảm cho các cháu vì ánh kim và sắc vàng đồng từ nhạt tới thông thường của khoáng vật này
đã tạo nên tên hiệu riêng của nó là vàng của kẻ ngốc do nó trông tương tự
như vàng. Nhiều
người đã lầm chứ không phải các cháu".
Chúng tôi ra về mà lòng vẫn hoài nghi. Tôi không chỉ tiếc mình mất đi bao nhiêu
là “kim cương” mà còn tiếc cả số tiền bữa sáng đã đãi Tiến, Chiến vì nghĩ rằng
mình sắp giàu. Và tiếc nhất là tan vỡ cả dự định xây tường, lợp nhà cho bố mẹ
và sự no đủ cho các em. Còn 2 đứa bạn của tôi cũng tiếc hùi hụi những hứa háo
của tôi với chúng nếu đó là kim cương thật.
Tôi tặng 2 đứa mỗi đứa một viên làm kỷ
niệm. Còn riêng mình vẫn chưa tin nên gói gần 40 còn lại đưa về nhà.
Những viên đá ấy tôi giữ làm kỷ niệm nhưng tiếc là tủ nhà tôi bị mối mọt, cả
một đống sổ tay ghi nhật ký, thơ…đã bị mối ăn hết. Những viên đá kia mẹ tôi cũng đã
không biết nên đã đổ đi cùng đống giấy bị mối ăn.
Sau lần đó thằng Chiến đặt tôi biệt danh
“Giáo sư Pyrit” và thêu dệt, bịa đặt đủ chuyện hài về tôi xung quanh cái chuyện
tìm thấy kim cương này. 40 năm rồi, không biết bây giờ nó còn nhớ không? Biệt
danh đó đeo đẳng tôi hết lớp 12. May thay, vào Đại học, bạn cũ chẳng ai nhắc
đến biệt danh này nữa./.
5/6/2020
TVS
